محمد حسن خان اعتماد السلطنه
499
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
اسمعيل خان قراداغى ( ص 42 - ص 19 چاپ اول ) از مأمورين غلاظ و شداد حكومت قاجاريه و مقدم بر حاجى على خان مقدم حاجب الدوله ، در ابتدا در دستگاه عباس ميرزا و پس از او در دستگاه محمد ميرزاى وليعهد مشغول خدمت بود و سمت فراشباشيگرى داشت . هنگامى كه محمد شاه عازم طهران بود دستور كور كردن دو برادر خود جهانگير ميرزا و خسرو ميرزا را به او داد و او هم به اردبيل رفت و انجام داد . در 1251 قائم مقام را خفه كرد . در آغاز سلطنت ناصر الدين شاه از محركين شورش سربازان بود كه عزل امير كبير را خواستار بودند و او خود آلت دست كسان ديگر از داخلى و خارجى بود و چون شورش فرونشست او را معزول و پنجاه هزار تومان جريمه كردند . بهجاى او حاجى على خان مقدم مراغهاى فراشباشى شد . حاجب الدوله بسطامى ، محمد خان ( ص 42 - ص 19 چاپ اول ) پسر كربلائى عباس يوزباشى بسطامى از غلامان عباس ميرزا نايب السلطنه و پدر محمد حسين خان مشير خلوت و اينها اصلا از اهل ابر از آباديهاى ميان بسطام و شاهرود بودهاند . وى در 1285 حاكم خرقانين شد و خلعت گرفت . وفات او پيش از سال 1304 بوده است ، زيرا در آن سال روز 25 ذيحجه اعتماد السلطنه در محمود آباد مهمان محمد - حسين خان پسرش بوده است و مىنويسد كه ميراث پدرش حاج محمد خان حاجب الدوله به او رسيده . كاظم خان ترك ( ص 42 - ص 19 چاپ اول ) اين شخص در سال بعد ملقب به حاجب الدوله گرديد و سه سال بيشتر دورهء حاجب الدولگى او نبود . محمد تقى خان افشار ( ص 42 - ص 19 چاپ اول ) نوادهء عسكر خان افشار و در ابتدا از پيشخدمتهاى ناصر الدين شاه و معروف به محمد تقى بيك بود و در 1272 محمد تقى خان شد ، ولى شاه او را افشار بيك خطاب مىكرد